و متخلص به « نجم » از مشاهير متصوفهء نيمهء اول قرن هفتم و از جملهء نويسندگان معروف آن عهد است . وى اسم و نسب و نسبت خود را به همان نحو آورده است كه نوشته‌ام « 1 » و تخلص او يعنى « نجم » گاهى در اشعارش آمده است ، چنان كه خواهيم ديد . علاوه‌بر مورد فوق ، نجم الدين باز بزادگاه خود ( رى ) صريحا اشاره كرده « 2 » و گفته است « 3 » كه متعلّقان او در آن شهر سكونت داشتند و در حملهء كفّار مغول بسى از آنان شهيد شدند . وى در جوانى از رى بخراسان و سپس بخوارزم رفت و در خدمت مجد الدين بغدادى ( مقتول بسال 607 يا 616 ه . ) عارف مشهور و شاگرد شيخ نجم الدين كبرى ( م 618 ه . ) برياضت و مجاهدت پرداخت . و گويا بعد از كشته شدن پير و مرشد خويش در خوارزم نماند و از آنجا بخراسان بازگشت و آنگاه بعراق رفت و در آن هنگام كه فتنهء مغول رخ مىداد ، در عراق بسر مىبرد و چنان كه خود در شرح وقايع خويش از سال 617 ببعد مىگويد « در ديار عراق صبر مىكرد بر اميد آنكه مگر شب ديجور اين فتنه

--> - از صفحهء پيش * لطائف الطوائف ص 170 * رياض العارفين ص 248 * مرصاد العباد چاپ تهران ، 1312 شمسى موارد مختلف * رسالهء عقل و عشق ، چاپ تهران ، 1345 شمسى ، با مقدمهء مشروح آن بقلم آقاى مجتبى مينوى استاد دانشگاه * سبك‌شناسى مرحوم بهار ، چاپ اول ص 20 - 27 * تاريخ نظم و نثر در ايران ص 140 - 141 * تاريخ گزيدهء حمد اللّه مستوفى ، چاپ تهران بتصحيح آقاى دكتر نوائى ، ص 671 ( 1 ) - مرصاد العباد ، ص 310 ( 2 ) - ايضا ص 9 ( 3 ) - ايضا ص 10 و 11